آقا محمد علي كرمانشاهي

270

مقامع الفضل

ومبصرات بىآلت سمع وبصر « 1 » . ششم : قدم أزلي وبقاى ابدى ، يعنى : خدا واجب الوجود است ووجود أو را اوّل وآخر نيست « 2 » . هفتم : تكلّم است ، يعنى : خدا متكلم وآفرينندهء حروف وصداست در أجسام جامده « 3 » . هشتم : صدق ، يعنى : خدا صادق وراستگوست ، يعنى : خلف وعده نمىكند واز وعيد مىتواند عفو كند « 4 » . وصفات سلبيّه يعنى : صفاتى كه لايق خدا نيست ، چنانكه از قرآن وحديث معلوم مىشود وعقل بر آن دلالت كند هفت است : اوّل آنكه : مركّب نيست ، زيرا كه مركّب محتاج است به اجزاى خود ، وهر چه محتاج است ممكن الوجود است « 5 » . دوّم آنكه : خدا نه جوهر است ونه جسم ونه عرض « 6 » ، والّا ممكن الوجود خواهد بود ، زيرا كه : جوهر ممكن الوجودي را گويند كه احتياج به محل نداشته باشد ، وجسم جوهري است قابل قسمت در طول وعرض وعمق . وعرض ممكن الوجودي است كه در وجود احتياج به محل دارد . سوّم آنكه : خدا محل حوادث نيست « 7 » وإلّا متغيّر خواهد بود وهر متغيّرى حادث وممكن الوجود است .

--> ( 1 ) نساء ( 4 ) : 58 و 134 ، اسراء ( 17 ) : 1 ، توحيد صدوق : 194 حديث 7 و 8 . ( 2 ) حديد ( 57 ) : 3 ، توحيد صدوق : 193 حديث 7 ، 195 حديث 8 . ( 3 ) نساء ( 4 ) : 164 ، قصص ( 28 ) : 30 ، تفسير نور الثقلين : 1 / 574 و 575 حديث 675 - 681 . ( 4 ) انعام ( 6 ) : 115 ، رعد ( 13 ) : 31 ، روم ( 30 ) : 6 ، زمر ( 39 ) : 53 . ( 5 ) كافى : 1 / 118 و 119 حديث 1 ، توحيد صدوق : 246 . ( 6 ) أعراف ( 7 ) : 143 ، اخلاص ( 112 ) : 3 ، كافى : 1 / 104 - 106 حديث 1 - 7 . ( 7 ) توحيد صدوق : 50 ، 78 ، 174 .